Vijf ondernemers, één gezamenlijk plan
29-09-2026
In het SIG-project Vuursteentocht bundelen vijf agrarische ondernemers hun krachten. Met één integrale aanpak willen ze de percelen rondom de Vuursteentocht toekomstbestendiger maken en daarmee de waterkwaliteit en -beschikbaarheid verbeteren. Vier van de ondernemers werkten eerder al samen in een pilot om met een betere stikstofbenutting een bijdrage te leveren aan een betere waterkwaliteit.
"We kennen elkaar, zitten in hetzelfde gebied en hebben allemaal dezelfde instelling. We willen vooruit en durven nieuwe dingen te proberen," vertelt Marijn van Dongen die vanuit Maatschap van Dongen betrokken is bij het SIG-project Vuursteentocht. De ondernemers op de vijf deelnemende bedrijven namen eerder ook al maatregelen die ten goede komen aan de waterkwaliteit en -beschikbaarheid. Bijvoorbeeld met drift reducerende spuittechnieken, GPS-gestuurde machines waaronder een GPS-kunststrooier en de inzet van groenbemesters. Naast de gangbare ploeg gebruiken ze ook de ecoploeg. Waar mogelijk, zoals bij de aardappelteelt, passen ze niet kerende grondbewerking (NKG) toe. Volgens Van Dongen levert dat vooral in het voorjaar voordelen op: de bodem neemt meer vocht op en heeft een betere draagkracht. In het seizoen zorgt dit voor een betere capillaire werking van de bodem. "Iedere ondernemer doet zijn eigen dingen, maar juist doordat we er allemaal mee bezig zijn, passen we goed bij elkaar", vindt Van Dongen. Innovaties volgen elkaar snel op, nieuwe technieken zijn kostbaar en de vraagstukken rondom waterkwaliteit, bodem en klimaat worden steeds complexer. Als je echt iets wilt bereiken, heb je investeringen nodig. “Dan is samenwerken eigenlijk de enige logische stap.”
Van ideeën naar concrete maatregelen
Het SIG-project Vuursteentocht heeft een looptijd van 2,5 jaar en wordt begeleid door LTO. De uitvoering zit nog in de voorbereidende fase, de eerste plannen liggen op tafel en de investeringen aangevraagd. Komende winter worden in kavelsloten drie stuwen geplaatst om water langer vast te houden. Hierdoor infiltreert het water geleidelijk in de bodem. Daardoor blijft niet alleen meer vocht beschikbaar voor het gewas, maar ook nutriënten stromen minder snel af. Daarnaast kijken de ondernemers naar investeringen in precisielandbouw en robotisering. Daarmee is gewasbescherming en bemesting nog nauwkeuriger uit te voeren. Zo wordt onder meer gekeken naar de Odd.bot onkruidrobot, een elektrowieder en een autonome laserrobot. Ook plaats specifiek spuiten met behulp van drones en andere innovatieve technieken komen aan bod. Boven- én ondergronds werken de ondernemers aan verbetering. Zo wordt er een stukje struweelhaag aangelegd die zowel de biodiversiteit vergroot, als diverse vogels en insecten aantrekt waardoor de noodzaak voor chemische bestrijding vermindert.
Praktijk, onderzoek en kennisdeling hand in hand
Een belangrijk onderdeel van het project is het verzamelen van praktijkgegevens. Samen met Wageningen University & Research onderzoeken de deelnemers wat een perceel qua bemesting nodig heeft, hoeveel stikstof een gewas na oogst achterlaat en welke groenbemester daar - rekening houdend met het volggewas - het best bij past. “We kijken dus niet alleen naar bemestingsplannen, maar ook naar hoe we de percelen langer groen kunnen houden”, aldus Van Dongen. Nu werken de deelnemers veelal met standaard bemestingsadviezen van leveranciers of bodemanalyses die al twee jaar oud zijn, terwijl ieder perceel anders is. Om die reden én om nog toekomstbestendiger te werk te gaan, worden de komende jaren extra metingen uitgevoerd meer informatie over waterkwaliteit, het waterleven, de bodem en de bemesting te krijgen. Studenten en onderzoekers van Wageningen University & Research en Aeres Hogeschool Dronten voeren deze metingen uit, terwijl LTO Noord het project begeleid en het Waterschap, BoerenNatuur en Aequator als ondersteunende partijen fungeren. Volgens Van Dongen zijn die resultaten niet alleen waardevol voor de vijf deelnemende bedrijven, maar uiteindelijk voor de hele sector. De opgedane kennis wordt gedeeld via veldbijeenkomsten, Groen Kennisnet en andere communicatiekanalen, zodat ook andere agrarische ondernemers ervan kunnen profiteren.
Met samenwerken komen we verder
Zou Van Dongen andere boeren een vergelijkbaar traject aanraden? Een volmondig ‘ja is het antwoord. Wel adviseert hij om het plan overzichtelijk te houden en niet te onderschatten hoeveel tijd een dergelijk traject vraagt. "Bij ons duurde de toekenning van de subsidie langer dan verwacht. Dat werkt demotiverend, zeker als de regels tussentijds ook veranderen." Zijn belangrijkste boodschap reikt dan ook verder dan dit subsidieproject. Volgens hem wordt samenwerking de komende jaren steeds belangrijker. "Vroeger deden boeren veel meer samen. Tegenwoordig werkt iedereen veel zelfstandiger. Maar met alle investeringen en uitdagingen van nu kun je het eigenlijk niet meer alleen. We hebben met elkaar ontzettend veel machines staan. Door kennis en middelen te delen kun je veel meer bereiken. Ik denk dat we daar als sector weer naartoe moeten."
