'Iedereen kan iets doen om emissies te voorkomen'
09-11-2026
Emissiecoach Wim in ‘t Veld
‘Iedereen kan iets doen om emissies te voorkomen’
Alle 400 agrarische ondernemers op de Zuid-Hollandse eilanden zijn de afgelopen twee jaar bezocht door emissiecoaches. Met een praktische scan kregen ze inzicht in mogelijke emissies op hun bedrijf. “Iedereen kan wel iets doen om te voorkomen dat gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater komen”, zegt emissiecoach Wim in ’t Veld. In Flevoland gaan deze winter de eerste coaches de boer op.
Het project Aanpak reductie gewasbeschermingsmiddelen Zuid-Hollandse Eilanden is een initiatief van Waterschap Hollandse Delta, LTO Noord, bloembollenorganisatie KAVB en de omgevingsdiensten. Eind 2024 is begonnen met informatiebijeenkomsten en bedrijfsbezoeken. Wim in ’t Veld, die zelf lange tijd actief was als adviseur en leverancier van gewasbeschermingsmiddelen, hielp mee aan het opzetten van een praktisch raamwerk voor het opleiden van emissiecoaches. Het project in Zuid-Holland is zeer succesvol en krijgt een vervolg in Flevoland. De initiatiefnemers hiervoor zijn Provincie Flevoland, Waterschap Zuiderzeeland en LTO Noord.
100% deelname
De emissiescan is vrijwillig. De coach benadrukt de telers om hun verantwoordelijkheid te nemen. De middelen die in het oppervlaktewater worden gevonden, kúnnen immers direct herleid worden naar het gebruik in de landbouw. Daar moet de sector volgens In’t Veld mee aan de slag om een breed middelenpakket te behouden. Maar ook met het oog op de deadline van de Kaderrichtlijn Water (KRW) in 2027.
Uiteindelijk deden alle 400 boeren op de eilanden Voorne-Putten, Hoeksche Waard, Dordrecht en Goeree-Overflakkee mee. Aanvankelijk was er scepsis, maar toen meerdere bedrijven deelnamen, volgde de buurman vaak ook. “Achterblijvers hebben we persoonlijk benaderd en aangesproken op hun verantwoordelijkheid. Zo heeft iedere akkerbouwer, bloembollenteler, fruitteler en veehouder (die zelf spuit) een bedrijfsbezoek van een coach gehad. Inmiddels zijn we aan de tweede ronde begonnen om te beoordelen hoe de situatie zich na anderhalf jaar op de bedrijven heeft verbeterd”, aldus In’t Veld.
Praktische aanpak spreekt aan
Het bezoek van de emissiecoach kent twee delen. Het begint met een ronde over het erf. De veldspuit, vulplek, middelen- en productopslag en eventuele wasplaats worden bekeken. Daarna volgt de vragenlijst. Het zijn praktische vragen, die inzicht geven in hoe de betreffende ondernemer omgaat met gewasbescherming. Deze worden in een vraag-antwoord gesprek gesteld. Hier rolt een advies per vraag uit. Dat varieert van géén opmerking, een verbeter-of aandachtspunt óf zaken die niet zijn toegestaan. In’t Veld: “De coaches zijn praktijkmensen. Meestal teeltadviseurs. Dit zorgt voor een brede acceptatie bij telers en houdt het praktisch. Tegelijkertijd durven de adviseurs te benoemen als er iets écht anders moet.”
Reinigen en vullen
Terugkerende verbeterpunten die In ’t Veld en zijn collega’s zien hebben veelal te maken met het reinigen en vullen van machines. Naast de veldspuit geldt dit ook voor andere machines waarmee middelen worden toegediend, zoals een poot- of zaaimachine. Maar ook bij de vulplekken zijn verbeterpunten haalbaar. Op het land is winst te behalen door te voorkomen dat regenwater niet direct afspoelt via afwateringsgreppels. Lees meer hierover.
Gezamenlijke wasplaats
Dat het reinigen van de veldspuit een knelpunt is, is bekend. Het is nu nog toegestaan om de machine incidenteel te reinigen op een stuk onverharde grond. Een betere optie is een speciale wasplaats, waarbij het verontreinigde waswater wordt opgeslagen en afgebroken in een goedgekeurd systeem. Bijvoorbeeld een Phytobac of Remdry. Onderzoek heeft uitgewezen dat bijna alle middelen die gespoten zijn, ook op de veldspuit terug te vinden zijn. “Zeker op een wat oudere machine meten we veel werkzame stoffen van producten die inmiddels niet meer zijn toegestaan”, weet In’t Veld. “Maak je de machine schoon, dan ontstaat er het risico dat deze stoffen in het oppervlaktewater terechtkomen, met een normoverschrijding tot gevolg.”
KADER 1
Emissiecoach in Flevoland van start
Komende winter gaan de emissiecoaches aan de slag in Flevoland. Hier kunnen 90 akkerbouwers in drie focusgebieden gebruik van maken. Daarnaast is er een nieuwe openstelling van de provincie voor productieve investeringen waar o.a. subsidie voor wasplaatsen kan worden aangevraagd. Lees meer over de regeling.
Neem voor vragen over het emissiecoach-project contact op met emissiecoach@ltonoord.nl of met één van de twee emissiecoaches Ad Schoutens (06 11 927 283) en Jeroen Nijenhuis (06 53 229 765).
KADER 2
Deze kennis heeft het project emissie-coaches n ‘Zuid-Holland’ opgeleverd
- Gebruik een vulplaats die ver genoeg van de sloot en afvoerputten ligt.
- Laat de veldspuit nooit buiten staan. Door een regenbui kunnen onbedoeld gewasbeschermingsmiddelen in het oppervlaktewater komen.
- Reinig de veldspuit incidenteel (max. tweemaal per jaar) op een daarvoor bestemde wasplaats of op onverharde grond.
- Zaai- en pootmachines, spotsprayers, rijen- en kappenspuiten en andere machines kunnen ook met gewasbeschermingsmiddelen verontreinigd zijn.
- Kuubskisten kunnen resten van gewasbeschermingsmiddelen bevatten. Bijvoorbeeld waar witlofpennen, bloembollen of plantuitjes in hebben gezeten. Laat deze nooit buiten staan.
- Ook behandelde producten die los op het erf worden gestort (bijvoorbeeld witlofpennen) kunnen voor emissie zorgen.
- Leg afwateringsgreppels in het land zo aan dat bij een bui van 20 tot 30 millimeter het water niet direct in de sloot loopt. Dit kan door ze licht op te laten lopen. Of wacht met het volledig aanleggen van de greppel/buis tot een calamiteit.
KADER 3
Gezamenlijke wasplaats
Om meer telers toegang te geven tot een wasplaats, heeft Zuid-Holland een subsidieregeling opengesteld voor gezamenlijke wasplaatsen. Uiteindelijk zijn er elf initiatieven die allemaal minimaal 15 boeren als gebruiker hebben. Het gaat om vijf loonbedrijven, drie akkerbouwers en drie mechanisatiebedrijven. Telers die zich vroegtijdig aanmeldden voor gebruik van de wasplaats, ontvingen 20-30% korting op het gebruik ervan. Deze manier van werken voorkomt dat individuele telers zelf een wasplaats hoeven aan te leggen. In ’t Veld verwacht dat er in Flevoland ook animo bestaat voor centrale wasplaatsen voor machines met GBM.” De provincie Flevoland is bereid om voor de aanleg van meerdere centrale wasplaatsen een openstelling te maken, maar hier gaat wel een duidelijke vraag uit de sector aan vooraf. Lees meer.
Leestips:
