Flevolandse boeren tonen betrokkenheid bij bodem- en waterkwaliteit

26-11-2025

Het thema bodem en water kon op veel aandacht rekenen tijdens het recent gehouden Café Landelijk Gebied in Dronten en Lelystad. Het was een van de thema’s op deze veelzijdige avond, waarbij boeren voor het eerst live kennis konden maken met de nieuwe online viewer, die de waterkwaliteit in het landelijk gebied inzichtelijk maakt.

Op maandag drie en donderdag zes november werd voor de tweede maal het Café Landelijk Gebied Flevoland georganiseerd in Dronten en Lelystad. Een breed scala aan actuele onderwerpen kwam hierbij aan bod. Van erfbeplanting tot emissies en van natuur tot bodem en water. Workshops en tafelgesprekken maakten beide avonden interactief en interessant, waar veel agrarische ondernemers op afkwamen.

Werk aan de winkel
De Kaderrichtlijn Water is in 2000 ingesteld om de kwaliteit van grond- en oppervlaktewater te verbeteren en beschermen. De KRW-doelen moeten uiterlijk in december 2027 behaald zijn. Boeren hebben dus nog twee seizoenen om actie te ondernemen om de waterkwaliteit voldoende te verbeteren in het landelijk gebied. Veel ondernemers zijn al bezig met het verminderen van hun emissies, op individueel niveau en collectief, maar de meetwaarden in Flevoland tonen aan dat de KRW-doelen helaas nog niet overal worden behaald. Deze meetresultaten zijn sinds kort online inzichtelijk, middels een viewer. Tijdens beide avonden kon kennis worden gemaakt met de viewer. De data toont aan dat er werk aan de winkel is, maar de cafés toonden ook aan dat er hard wordt gewerkt om die doelen te behalen.

Slimmer bemesten, minder kosten
Eén van de Flevolandse ondernemers die al veel doet om de waterkwaliteit te verbeteren is Marien Verhage uit Emmeloord. Hij verbouwt onder andere pootaardappelen en zaaiuien. “Ik maak gebruik van de gratis N-min meting en advies, die de provincie via het ABW aanbiedt, om inzicht te krijgen in de hoeveelheid stikstof die na de hoofdteelt in de bodem achterblijft”, legt hij uit. Voor Verhage is het een effectieve methode om slimmer te kunnen bemesten, kosten te besparen en uitspoeling en afspoeling te verminderen. “Ik raad iedere collega aan om zo’n N-min meting uit te laten voeren. Het kost je immers niets!” Vader Krijn droeg het bedrijf recentelijk over aan zijn zoon. Hij vult aan: “We zaaien na het hoofdgewas direct een groenbemester. Dat vermindert niet alleen uit- en afspoeling, maar verbetert ook de structuur en daarmee de weerbaarheid van de bodem. Bijkomend voordeel is dat het de onkruiddruk verlaagt.”

Middelbesparing
Flevolandse boeren zijn bezig met hun bodem, zo werd tijdens beide avonden wel duidelijk. Stellingen en aandachtspunten rond dat onderwerp konden rekenen op brede steun. Bij de gewasbescherming kan perceelafspoeling, en uitspoeling via drainage naar het oppervlaktewater, worden verminderd door de inzet van slimme spuittechniek. Die komen steeds breder beschikbaar. Zo investeerde akkerbouwer Paul van Elderen uit Zeewolde in een spotsprayer, om met behulp van cameratechnologie alleen te spuiten waar onkruid staat en niet het volledige perceel. Een praktijkvoorbeeld waar ondertussen veel meer Flevolandse collega’s mee werken. “Een reductie van 90% in middel is hiermee mogelijk”, weet de akkerbouwer uit eigen ervaring. Ook Marijn van Dongen uit Lelystad en Sam van ’t Westeinde uit Swifterbant zijn akkerbouwers die goede ervaringen met een spotsprayer hebben opgedaan. In het gebied rond de Vuursteentocht in Oostelijk Flevoland werken zij samen met nog drie collega’s aan het verminderen van emissies. Gezamenlijk willen ze een spotsprayrobot aanschaffen.

Nieuwe technieken
Van Dongen is scherp op het voorkomen van emissies bij de gewasbescherming door het inzetten van drift reducerende techniek. “Je wilt immers dat de middelen op het gewas terechtkomen en niet in de sloot”, reageert hij. Collega Van ’t Westeinde stopte bij de loofdoding van pootaardappelen helemaal met het gebruik van chemische middelen. Hij maakt gebruik van een looftrekker, in plaats van het gewas meerdere malen te bespuiten. Ook investeerde hij in een kunstmeststrooier met gps-techniek, waarmee overlap in de bemesting wordt uitgesloten en er geen korrels meer in de sloot verdwijnen.

Robotisering
Middels doelsturing wordt getracht de opgaves binnen de KRW te behalen. Zo staat het vakmanschap van de agrarisch ondernemer weer centraal. Het is aan hem hoe hij of zij de doelen gaat halen, op een bedrijfsspecifieke manier. Precisielandbouw en andere innovatieve technologie gaan hier de komende jaren veel aan bijdragen, zo geven verschillende ondernemers aan. Zij zien dat de robotisering in hun provincie erg hard gaat. Van Dongen volgt de ontwikkelingen nauwgezet. “Omdat het zo snel gaat is het lastig om te besluiten wanneer je investeert. Binnen een paar maanden kan de technologie alweer verbeterd zijn”, stipt hij wel aan.

Prijskaartje
Een robottrekker spaart een chauffeur uit en zorgt voor meer werkbare uren, maar Van Elderen ziet meer voordelen: “Een lichte, autonome trekker draagt indirect bij aan het voorkomen van perceelafspoeling doordat de bodem niet wordt verdicht.” Tegelijkertijd is hij ook realistisch. “Ik investeer graag in een toekomstbestendige landbouw, maar we zijn uiteindelijk afhankelijk van de gewasopbrengsten. Die kunnen per jaar sterk fluctueren.” Het prijskaartje is wat meer van zijn collega’s tegenhoudt. “Doelsturing is mooi, maar het kan ook in de papieren lopen. Financiële ondersteuning voor de sector is daarom vereist.” De Flevolandse boeren lopen niet weg voor hun verantwoordelijkheid, maar zijn tegelijkertijd ook kritisch. “Vergeet niet te belonen, dan gaat uiteindelijk alles gemakkelijker”, besluit hij.